Fizika we Matematika

Yagtylykdan calt tizlik ucin relyatiwistik kinematika, hyyaly massa we sebap-netijanin gaytadan dusundirilisi.

Tahion dusunjesi ayratin nisbililik matematikasyny bozmayyar. Ol Lorens ozgerdilislerindaki owrenilmedik matematiki sahany anladyar, bunda tizlik (v) yagtylyk tizliginden (c) berk gecyar.

1. Energiya-impuls inwersiyasy

E = m₀c² / √(1 - v²/c²)

p = m₀v / √(1 - v²/c²)

Adaty madda (bradionlar) ucin v < c, sunun ucin kok belgisinin astyndaky anlatma (1 - v²/c²) polojitel. v c-a golayylasdykca, energiya caksizlige yetisyar. Sunun ucin adaty madda yagtylyk tizligine yetip bilmeyyar.

Tahion ucin v > c. (1 - v²/c²) otricatel bolyar. E we p-nin hakyky bolup galmagy ucin dynclyk massasy hyyaly bolmaly:

m₀ = iμ

Asagydanky tizlik cagi

Tahionyn tizligi v peselyar we c-a golayylasar bolsa (yokardan), energiya caksizlige yetisyar. Ters yagdayda, v caksizlige ostukce, E nola yakinlasyar. Tahion c-a cenli hayalladyp bilmeyyar.

2. Faynbergin gaytadan dusundirme prinsibi

Tahionlaryn in cagallar fiziki meselesi sebap-netije. Gerald Faynberg gaytadan dusundirme prinsibini teklip etdi: wagtda yzyna hereket edyan otricatel energiyaly tahion, wagtda one hereket edyan polojitel energiyaly anti-tahiondan fiziki taydan tapawutlanmayyar.

Netije

Tahion fizikasy energiya we tizlik hakyndaky adaty intuisiyamyzy terse owurmegimizi talab edyar. Fiziki tahionlar tassyklanmadyk bolsa-da, bu matematiki corciwe hazirki zaman yup teoriyasynda we Higgs mehanizminde meydan durnuksyzlyklaryny (tahion kondensasiyasy) dusunmegin esasyny duzyyar.