Trong mo hinh chuan cua vat ly hat va thuyet tuong doi dac biet cua Einstein, toc do anh sang trong chan khong (c) la gioi han toc do tuyet doi cho moi dang vat chat va thong tin. Tuy nhien, khung toan hoc cua thuyet tuong doi khong cam ro rang su ton tai cua cac hat luon di chuyen nhanh hon anh sang. Chung duoc goi la tachyon.
1. Nguon Goc Lich Su
Khai niem tachyon hien dai duoc Gerald Feinberg chinh thuc hoa trong bai bao nam 1967 "Kha nang cua cac hat nhanh hon anh sang" dang tren Physical Review. Ten goi xuat phat tu tieng Hy Lap tachys co nghia la "nhanh". Cung thoi ky do, E.C.G. Sudarshan, O.M.P. Bilaniuk va V.K. Deshpande phat trien doc lap khung dong hoc cho cac hat sieu sang, phan loai vat chat thanh ba nhom: bradyon (v < c), luxon (v = c) va tachyon (v > c).
2. Dong Hoc Khoi Luong Ao
Phuong trinh nang luong-dong luong tuong doi tinh: E² = (pc)² + (m₀c²)². Khi v > c, bieu thuc (1 - v²/c²) tro thanh am, khien mau so thanh so ao. De nang luong E con thuc, khoi luong nghi m₀ phai la so ao: m₀ = iμ.
Moi Quan He Nang Luong-Van Toc Dao Nguoc
Doi voi vat chat thong thuong, them nang luong se tang toc do. Doi voi tachyon, moi quan he dao nguoc: mat nang luong lam tang toc do. Khi nang luong tien ve khong, toc do tien ve vo cuc. Toc do anh sang la san nha khong the vuot qua doi voi tachyon.
3. Ly Thuyet Truong Luong Tu va Ly Thuyet Day
Trong ly thuyet truong luong tu, tachyon duoc hieu la dau hieu cua su bat on dinh trong he thong, duoc giai quyet thong qua ngu tu tachyon. Vi du noi tieng nhat la truong Higgs. Trong ly thuyet day boson, trang thai nang luong thap nhat la tachyon, duoc giai quyet boi sieu doi xung.
4. Tim Kiem Thuc Nghiem
Cac nha vat ly da tim kiem tachyon bang detector buc xa Cherenkov chan khong va may gia toc hat. Nam 2011, thi nghiem OPERA bao cao neutrino di nhanh hon anh sang, nhung ket qua nay do loi thiet bi (cap quang long). Gia thuyet tachyon da bi loai bo.
Ket Luan
Tachyon van la mot cong cu ly thuyet quan trong. Mac du chua bao gio duoc phat hien nhu hat vat ly, toan hoc cua khoi luong ao va truong tachyon la nen tang cua ly thuyet truong luong tu hien dai va co che tao ra khoi luong trong vu tru.